Enes ÇINAR Aklımdan Fikrimden

Kelamın Kadrindeki Kesinlik

Karanlıkta kaybolmuş kalabalıklar, kutsal kelamın kadrini kavrayamadan, körü körüne kurgulanmış kurallara kilitlenmişler.

Kurak şehirlerin kör karanlığı altında, karanlık sokaklara gizlenmiş düşünce bulutlarından sıyrılıp bakıyorum etrafa. Geceye inen bir sessizliğin ortasında gökyüzü yırtılırken, ağaçlar, kuşlar, ay, güneş, incir, zeytin, sular, dağlar, varlar ve yoklar secde ederken varlığın aslına; ağaçların eğilmesini veya suların birden tatlılaşmasını bekleyen asılsız, yorgun gözler var minare gölgelerinde. Oysa inen; semanın fiziksel katmanlarını yarıp gelen fantastik bir illüzyon değil; idrakin paslı kilitlerini kırmak üzere gönderilmiş, ağırlığı dağları çatlatacak vahyin ta kendisidir; aydınlığın, aydınlanmanın, ıslahatın ve kurtuluşun başlangıç noktası olarak sabitler. Ne var ki kuru kalabalıklar, anlamını hiç bilmedikleri, üzerine bir saniye dahi kafa yormadıkları ilahi ihsanı yüzlerce kez tekrarlayarak; bir sevap bankamatiğinden limitsiz para çekercesine hesap yapma telaşıyla hesaplıyor cennet kazancını. Kredi kartı ekstresi edasıyla algılanmış bir ahiret ticareti bu; aklın devreden çıktığı, uyuşturulmuş bir teolojinin seri üretimi.

Katlanmış durmuş, iki hurafe, üç bidatla örtülmüş, asırlardır nesilden nesile aktarılan masallar ağları, zihinleri adeta esir almış; ne hikmetse, aynı anda iki farklı yaşam çizgisinde farklı olguların hepsini gerçek algılayıp kesinlik arayan ama okumaktan ve akletmekten aciz pragmatist zihinler, bu geceyi yılın bir gününe çivileyip, geri kalan koca bir yılı zifiri bir cehalete mahkum ederek "Bin ay" ibaresini, seksen üç yıllık bir insan ömrünün istatistiksel karşılığı olarak görüp, sadece bir gecelik uykusuzlukla bütün bir ömrün günah faturasını sıfırlama kurnazlığı; insanın kendini kandırdığı gibi Allah'ı kandırabileceğine inandırmasından başka nedir? Sebt gününde hileli balık avından daha yenişek midir? Oysa "bin ay", sayıyla ölçülen bir takvim yaprağı yığınlarından ziyade; vahiyden yoksun, bilinçsizce yaşanmış koca bir ömre bedel olan o "farkındalık" anının edebi, vurucu tasviridir. Kur'an'ın indiği geceyi kutsal kılan, zamanın kendisi değil, inen "Söz"ün değeridir. Sözün kadrini bilmeyenin, gecenin kadrini bilmesi nasıl mümkün olabilir?

Kısılan gözlerimle masanın diğer ucunu görmekten yoksun karamsar bir yazar misali izliyorum bu başı bozuk bekleyişi. İnsanlar, akıllarını yitirmişçesine gökyüzünde parlayan sahte zippo çakmaklarının alevini mucize sanırken; o devasa kozmik ve varoluşsal devrimi, teravih rekatlarının sayısına indirgemiş durumdalar. Meleklerin ve Ruh'un (vahyin) inmesi; evrensel yasaların, kozmik düzenin ve sarsılmaz hakikatin insan bilincine sızmasıdır. Bu, kişiden araba, ev, terfi veya "kabarık bir CV" isteyen basit bir dilek kutusu seansı değildir. Bu, insanın kendi hayvansal özelliklerinden ve dünyevi hırslarından sıyrılıp, yaratıcısının koyduğu ölçüye (Kadr'e) teslim olmasıdır.

Ki, tan yeri ağarana kadar olan esenlik, televizyon ekranlarında sahte gözyaşlarıyla reyting toplayan menkıbe tüccarlarının pazarladığı geçici bir afyon değil; şirkten, hurafeden ve aklın prangalarından kurtulmuş bir zihnin ulaştığı o dikey düzlemdeki muazzam sükunettir. Geleneksel kabullerin zehirlediği bir toplumda, Kadir Gecesi'nde sabaha kadar cami köşelerinde ağlaşıp, ertesi gün hak yemeye, kibirlenmeye, dünyayı bir bozuk ayva gibi kemirmeye devam edenlerin trajedisi, ilkeleri nasıl şekilci bir karnavala dönüştürüldüğünün en acı kanıtı değil midir?.

Kur'an'ın dirilten mesajı yerine, onu ölülerin arkasından okunan bir üfleme aracına, Kadir Gecesi'ni ise bir piyango çekilişine dönüştürdükleri bu izafiyet düzleminde, dalgalara isyan etmek aptallık mıdır sahiden? Hayır; asıl aptallık, suyun kaynağı olan o ilahi hitabı bir kenara bırakıp, başkalarının zehirlediği bulanık bataklıklarda sahte bir arınma beklemektir. Gerçek bir Kadir Gecesi, insanın kendi cehaletinin zindanından çıkıp, Kur'an'ın aydınlığına ilk adımını attığı, beynindeki o işlevsiz kıvrımlarda bir zelzele yarattığı o muazzam idrak anıdır. Geri kalan her şey, sadece zahirden zırvalardır.

Kavramların kokuşmuş sularında boğulan yığınlar, hakikatin berrak kaynağından yudumlamayı çoktan unuttular. Kitap, "apaçık" olduğunu defalarca beyan ederken, yüzyıllar boyunca katman katman rivayetler silsilesiyle örülen zindanlarda, kendi zihinsel tembelliklerini kutsayan bir güruh türedi. Kadir Gecesi'ni, matematiksel bir sevap katsayısına, belli sayılardaki ritüellerin takvimsel bir illüzyonuna veya "hangi güne denk geldiği" piyangosuna indirgeyen o yozlaşmış anlatılar, aslında aklın uyuşturulmasından başka bir şey değildir. Kesin doğruluk, dilden dile deforme olmuş uydurma geleneklerin değil, yalnızca metnin, yani Kur'an'ın kendi lafzının içindedir.

Kadrin, yani ölçünün, değerin ve hükmün gecesi; bin aydan, yani bir ömre bedel yekûn bir zamandan daha hayırlı kılan şey, göklerden süzülen ilahi hitabın ontolojik ağırlığıdır. Bakara Suresi'nde Kur'an'ın indirildiği ay olarak işaret edilen Ramazan'ın kalbinde yer alan bu zaman dilimini, Duhan Suresi "mübarek bir gece" olarak niteler ve her hikmetli işin o gecede ayırt edildiğini bildirir. Kuruntularla bezenmiş, rüya tabirlerine veya şahısların mitolojik hikayelerine dayanan sahte kutsiyetler değil; kozmik bir uyanışın, vahyin nüzulüyle yeryüzü aklını doğrudan muhatap alışının sarsıcı gerçekliğidir bu.

Kainatın mimarı, melekleri ve Ruh'u o gece her türlü iş için indirirken, esenliğin fecrin doğuşuna kadar süreceğini vaat eder Kadr Suresi'nin bizzat kendisinde. Kesin olan tek bilgi budur. Kulaktan kulağa yayılan, yirmi yedinci geceye sabitlenmiş takvim oyunları veya şu kadar rekat namaz kılınırsa tüm günahların sıfırlanacağına dair tüccar zihniyetli vaatler, ilahi kelamın ciddiyetine yapılmış birer suikasttır. Kitap, aklı işletmeyi emrederken; hurafe, aklı iptal etmeyi dayatır ve ne acıdır ki kalabalıklar hep aklı iptal eden masalların peşinden koşar.

Kendi karanlığımızda el yordamıyla doğruları ararken, gökten inen zembilsiz hakikate tutunmak yerine, yeryüzünün çamurundan üretilmiş dogmalara sarılmak ne hazin. Kutsalı, senede sadece bir geceye hapsedip diğer üç yüz altmış dört günü seküler bir gafletle veya eylemsiz bir bekleyişle geçirenlerin ironisi, kelimelerin asıl ruhunu idrak edememekten kaynaklanır. Kelam bellidir, sınırları ayetlerle çizilmiştir; gerisi sadece insanoğlunun bitmek bilmeyen mit üretme ve sorumluluktan kaçma sevdasıdır.

Hurafelerle hastalanmış hafızalar, hakikatin haysiyetini hiçe hapsederek, hezeyanlarla harmanlanmış hüsranlara hapsolurlar.